Cần làm gì khi Mẹ bị tắt sữa? Chia sẻ kinh nghiệm từ bác sĩ Bích Trang BMT

Làm mẹ là một hành trình nhiều cung bậc cảm xúc, từ niềm hạnh phúc vỡ òa khi được ôm con yêu vào lòng đến những nỗi lo lắng, áp lực khi phải chăm sóc bé mỗi ngày. Trong suốt quá trình nuôi con bằng sữa mẹ, tình trạng tắt sữa hay mất sữa xảy ra tương đối phổ biến. Điều này khiến nhiều bà mẹ cảm thấy hoang mang, không biết làm sao để đảm bảo nguồn sữa đủ cho bé.

Dưới góc nhìn cá nhân của tôi – bác sĩ Bích Trang BMT, với kinh nghiệm đồng hành cùng rất nhiều mẹ bỉm, tôi muốn chia sẻ những thông tin thiết thực về tình trạng tắt sữa, mất sữa, và cả những giải pháp hiệu quả nhằm khắc phục cũng như phòng ngừa sớm.

I. Tìm hiểu về tình trạng mất sữa
Mất sữa là tình trạng nguồn sữa mẹ bị giảm sút rõ rệt hoặc thậm chí ngừng tiết hoàn toàn. Không ít mẹ lần đầu làm quen với hành trình cho con bú gặp phải tình trạng này, do những nguyên nhân rất quen thuộc nhưng đôi khi chưa được chú ý đúng mức.

1. Nguyên nhân dẫn đến mất sữa

• Thiếu chất dinh dưỡng: Sau sinh, cơ thể mẹ cần nhiều dưỡng chất để phục hồi và sản xuất sữa. Nếu chế độ ăn uống nghèo nàn, thiếu hụt nhóm vitamin, khoáng chất, protein… sẽ ảnh hưởng đến quá trình hình thành sữa.
• Stress và tâm trạng không tốt: Tâm lý mẹ sau sinh thường phức tạp, dễ rơi vào trạng thái lo âu, căng thẳng. Chính áp lực tinh thần này có thể làm gián đoạn hoạt động của hormone oxytocin – hormone kích thích tiết sữa.
• Bé bú không đúng cách: Nhiều trường hợp em bé bú không đúng khớp ngậm, mút ti hời hợt hoặc bú quá ít.
• Tắc tia sữa: Sữa chưa được lấy ra hết hoặc bị tắc nghẽn trong các ống dẫn khiến dòng sữa không thể chảy thông suốt.
• Ít bú hoặc ít hút sữa: Khi bé bú ít, hoặc bố mẹ không hỗ trợ vắt hút sữa thường xuyên, lượng sữa sẽ tự động giảm vì cơ thể mẹ nhận tín hiệu rằng nhu cầu sữa không còn cao.

2. Làm sao để có lại sữa sau khi mất?

• Bổ sung dinh dưỡng: Trước hết, mẹ cần chú trọng đến bữa ăn đầy đủ và đa dạng, ưu tiên thực phẩm giàu protein (thịt cá, trứng, sữa), rau xanh đậm, ngũ cốc nguyên cám…
• Massage và chườm nóng ngực: Trước mỗi cữ bú hoặc cữ hút, mẹ có thể dùng khăn ấm chườm nhẹ nhàng lên bầu ngực rồi xoa bóp theo vòng tròn.
• Cho con bú đúng cữ và đủ cữ: Để cơ thể mẹ duy trì và tăng lượng sữa, bé nên được bú thường xuyên (khoảng 2–3 giờ một lần).
• Sử dụng máy hút sữa: Nếu em bé chưa bú nhiều, mẹ có thể kết hợp dùng máy hút sữa sau mỗi lần bé bú để đảm bảo không còn sữa dư trong ngực.
• Uống sản phẩm lợi sữa: Các loại nước chè vằng, đỗ đen rang, ngũ cốc, hoặc món ăn lợi sữa như móng giò hầm đu đủ...
• Giữ tinh thần thư giãn: Mức độ stress giảm, hormone oxytocin sẽ hoạt động hiệu quả trở lại, từ đó tăng cường tiết sữa.

3. Biện pháp phòng ngừa mất sữa

• Cho con bú thường xuyên: Mỗi khi bé đòi bú hãy đáp ứng ngay, đừng để bé quá đói hoặc cách quãng cữ bú quá lâu.
• Vệ sinh ngực: Trước và sau khi cho bé bú, mẹ nên lau sạch ngực, giữ đầu ti và quầng vú khô thoáng.
• Tránh thực phẩm gây mất sữa: Lá lốt, măng chua… là những món ăn được nhiều người truyền tai nên hạn chế.

II. Tắc tia sữa: Làm sao để phòng tránh và xử lý kịp thời?
Tắc tia sữa, hay còn gọi là tắc ống dẫn sữa, là vấn đề khá phổ biến, khiến các mẹ bỉm không chỉ chịu đau đớn mà còn lo sợ mất sữa hoàn toàn...

1. Nguyên nhân tắc tia sữa
Sữa dư thừa: Sau một thời gian không bú hoặc hút, sữa cũ tồn đọng trong ngực, gây bít tắc.
Bé bú không đúng cách: Nếu em bé chỉ ngậm đầu ti mà không ngậm sâu quầng vú, hiệu quả hút sữa sẽ kém.
Áp lực lên ngực: Mặc áo ngực chật, tư thế ngủ nằm sấp đè ép bầu ngực, hoặc hoạt động thể thao quá mạnh...
 

2. Dấu hiệu nhận biết tắc tia sữa
Khối u cứng ở bầu ngực: Mẹ sờ thấy một vùng sưng nóng cứng...
Đau và tấy đỏ: Làn da vùng bị tắc thường đỏ hơn, cơn đau tăng lên rõ rệt nếu chạm mạnh.
 

3. Cách chữa tắc tia sữa hiệu quả tại nhà
Tiếp tục cho bé bú: Nghe có vẻ phi lý vì ngực đang đau, nhưng việc bé bú thường xuyên sẽ giúp đẩy sữa ứ ra ngoài.
Massage nhẹ nhàng: Dùng đầu ngón tay xoa tròn xung quanh vị trí tắc...
 

4. Khi nào nên đi khám bác sĩ?
Nếu mẹ áp dụng nhiều biện pháp nhưng tình trạng tắc tia sữa vẫn không thuyên giảm sau 48 giờ...
 

III. Góc nhìn bổ sung về tắc sữa và cách đối phó
Trong quá trình hỗ trợ các mẹ bỉm, tôi gặp không ít câu hỏi xoay quanh chủ đề: “Cần làm gì khi Mẹ bị tắt sữa?” Lời khuyên đầu tiên của tôi luôn là đừng hoảng loạn...

• Tiếp tục nuôi con bằng sữa mẹ: Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng quý giá và an toàn nhất cho bé. Nếu gặp phải tắc tia sữa, hãy cố gắng liên tục cho bé bú đều cả hai bên...
• Thay đổi vị trí bú: Với những mẹ mới sinh, tìm được tư thế cho bé bú thoải mái, đúng khớp ngậm là việc không đơn giản...
• Chăm sóc toàn diện: Tầm quan trọng của giấc ngủ, chế độ ăn đầy đủ dưỡng chất, bổ sung nước… luôn cần được nhắc lại...
   

IV. Một số lưu ý khác để ngăn chặn tắc sữa dài hạn
Không dừng việc cho bú đột ngột: Nếu mẹ bận rộn hoặc có lịch đi làm sớm, hãy cân nhắc trữ sữa bằng cách vắt sữa đều đặn...
Cẩn thận với áo ngực: Chọn loại áo vừa vặn, hỗ trợ nâng đỡ nhưng không bó sát...
 

V. Kinh nghiệm của bác sĩ Bích Trang BMT
Trên thực tế, câu chuyện “Cần làm gì khi Mẹ bị tắt sữa?” không hề mới, nhưng chưa bao giờ hết quan trọng...
 

VI. Kết luận
Hành trình nuôi con bằng sữa mẹ thực sự là một trải nghiệm ý nghĩa nhưng không ít khó khăn. Tình trạng mất sữa hoặc tắc tia sữa đều dễ khiến mẹ căng thẳng, lo lắng...