Giải thích về sản dịch và sự co hồi tử cung sau sinh: Chia sẻ kinh nghiệm từ Bs Bích Trang BMT

Trong quá trình mang thai và sinh nở, cơ thể phụ nữ phải trải qua rất nhiều thay đổi quan trọng để thích nghi với việc nuôi dưỡng và bảo vệ thai nhi. Sau khi sinh, cơ thể bắt đầu bước vào giai đoạn hồi phục, trong đó sản dịch và sự co hồi tử cung đóng vai trò vô cùng thiết yếu. 

Trong bài viết này, chúng ta sẽ đi vào chi tiết nhằm giải thích về sản dịch và sự co hồi tử cung sau sinh, đồng thời tham khảo thêm kinh nghiệm từ Bs Bích Trang BMT cũng như những lời khuyên thiết thực để giúp sản phụ có giai đoạn hậu sản an toàn, khỏe mạnh.

Sản dịch là gì?
Nói một cách ngắn gọn, sản dịch là các chất thải ra từ âm đạo của người mẹ sau khi sinh, gồm máu, dịch nhầy, nước ối còn sót lại, phần nội mạc tử cung bị bong tróc cũng như dịch tiết từ cổ tử cung. Sản dịch không chỉ là biểu hiện của quá trình sinh lý bình thường sau sinh mà còn là cách cơ thể đào thải những mảnh vụn không cần thiết để bắt đầu hành trình phục hồi.
Theo kiến thức từ nhiều nguồn tài liệu, chẳng hạn như các nghiên cứu y khoa về lochia (thuật ngữ tiếng Anh để chỉ sản dịch), sản dịch thường trải qua nhiều giai đoạn về màu sắc cũng như tính chất. Ban đầu, sản dịch có màu đỏ tươi do chủ yếu là máu. Cụ thể, những ngày đầu từ 1 đến 3 sau sinh, màu đỏ càng đậm thì cho thấy lượng máu còn sót lại được đào thải ra nhiều. Giai đoạn tiếp theo là khoảng ngày thứ 4 đến ngày thứ 8 hoặc 10, sản dịch dần chuyển sang màu hồng nâu, lờ lờ máu cá. Cuối cùng, sau khoảng ngày thứ 8 đến 10, sản dịch thường trở nên trong, có màu trắng ngả vàng và lượng cũng ít dần đi.
Trong đa số trường hợp, sản dịch kéo dài trung bình từ 2 đến 6 tuần, tùy theo cơ địa của mỗi sản phụ cũng như phương pháp chăm sóc hậu sản. Đối với nhiều sản phụ, việc theo dõi đặc điểm của sản dịch có thể giúp phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường.
Ví dụ, nếu sản dịch có mùi hôi hay chuyển sang màu xanh, vàng sậm kèm theo triệu chứng đau bụng dưới, sốt hoặc ra máu cục bất thường, rất có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng hay bế sản dịch. Khi đó, rất cần phải tới ngay cơ sở y tế để thăm khám và điều trị kịp thời.
Bs Bích Trang BMT thường nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quan sát màu sắc, mùi và lượng sản dịch trong thời gian hậu sản, bởi đây là cách đơn giản nhưng hiệu quả để nhận biết sớm biến chứng, tránh tình trạng nhiễm khuẩn hoặc ứ đọng mà sản dịch không thoát ra ngoài.

Sự co hồi tử cung
Sự co hồi tử cung hay còn được gọi là quá trình tử cung co nhỏ lại sau sinh, nhằm trở về gần với kích thước và trạng thái như trước thai kỳ. Quan sát cho thấy, ngay sau sinh, đáy tử cung có thể nằm cao hơn khớp vệ khoảng 13 cm. Mỗi ngày, tử cung sẽ co dần về phía khung chậu, trung bình khoảng 1 cm mỗi ngày. Sau khoảng 2 tuần, tử cung thường “tụt” hẳn xuống vùng chậu, khó sờ thấy trên khớp vệ như trước.
Đi kèm với sự co hồi tử cung thường là các cơn co bóp, đôi khi gây cảm giác đau nhẹ hoặc đau thắt ở vùng bụng dưới. Nhiều bà mẹ mô tả đây giống như cơn đau kinh nguyệt kéo dài, nhất là trong những ngày đầu sau sinh.
Trong một số trường hợp, phụ nữ có thể cảm nhận các cơn co thắt mạnh hơn khi cho con bú. Điều này xảy ra do hormone oxytocin được giải phóng trong quá trình tiết sữa, kích thích tử cung co bóp mạnh hơn nhằm tống sản dịch ra ngoài và hỗ trợ tử cung co hồi nhanh. Mặc dù gây đôi chút khó chịu, đây là biểu hiện tích cực giúp việc phục hồi diễn ra thuận lợi. Những cơn đau này thường được gọi vui là “đau hậu sản” hoặc “đau co hồi tử cung”, phần lớn sẽ giảm dần và chấm dứt sau khoảng 1-2 tuần.

Chăm sóc sản phụ sau sinh
Khuyến khích cho con bú mẹ càng sớm càng tốt là lời khuyên đầu tiên từ Bs Bích Trang BMT mà nhiều người thường nhắc đến. Như đã nói, cho con bú sẽ giúp tăng tiết oxytocin, nhờ vậy tử cung co lại nhanh hơn và sản dịch được đẩy ra ngoài tốt hơn. Đồng thời, đây cũng là cách nuôi con hiệu quả về kinh tế, dinh dưỡng và gắn kết tình cảm mẹ con.
Tiếp đến, việc vận động nhẹ nhàng như đi lại trong phòng hoặc di chuyển một cách vừa phải sau sinh cũng có lợi cho lưu thông máu, ngăn chặn tình trạng tụ ứ dịch và giảm nguy cơ hình thành huyết khối. Tuy nhiên, các động tác vận động sau sinh nên được hướng dẫn bởi chuyên viên y tế để tránh quá sức, đặc biệt ở giai đoạn ngay sau sinh mổ.
Từ góc độ vệ sinh và phòng ngừa nhiễm trùng, việc giữ vùng kín luôn sạch sẽ, khô thoáng là điều vô cùng quan trọng. Có thể sử dụng dung dịch vệ sinh phụ nữ loại dịu nhẹ, không có chất tẩy rửa mạnh, và thay băng vệ sinh thường xuyên (khoảng 3-4 giờ một lần) để giảm nguy cơ vi khuẩn xâm nhập.
Một khía cạnh quan trọng khác là chế độ dinh dưỡng. Các món ăn được dân gian truyền lại như canh rau ngót, canh trứng đậu phụ, canh hầm gà với thuốc bắc, cháo móng giò… thường được tin dùng vì giúp tăng cường dinh dưỡng, lợi sữa và thúc đẩy quá trình hồi phục tử cung.
Đối với những sản phụ có biểu hiện bế sản dịch, tức là sản dịch không thoát ra ngoài hoặc ra với lượng rất ít, kèm cảm giác đau tức vùng bụng dưới, có thể sốt cao do nhiễm trùng, việc thăm khám tại cơ sở y tế là rất cấp thiết.
Những lưu ý về theo dõi dấu hiệu thay đổi của cơ thể có thể kể đến như: đo thân nhiệt hàng ngày để phát hiện sớm sốt, chú ý tình trạng sưng tấy hoặc đau âm ỉ ở tầng sinh môn (với trường hợp sinh thường), giữ tâm lý thoải mái, tránh căng thẳng.
Bs Bích Trang BMT từng nhấn mạnh rằng “Sự kết hợp đồng thời giữa vệ sinh đúng cách, vận động nhẹ nhàng, cho con bú thường xuyên và dinh dưỡng đầy đủ là bí quyết quan trọng để quá trình co hồi tử cung diễn ra suôn sẻ, sản dịch được đào thải tốt, tránh biến chứng nặng nề.”
Tóm lại, giai đoạn hậu sản đòi hỏi sự quan tâm sát sao tới quá trình tiết sản dịch và sự co hồi tử cung. Đây là thời kỳ quan trọng để cơ thể người mẹ phục hồi, lấy lại sức khỏe ban đầu, đồng thời cũng là lúc mẹ bắt đầu hành trình chăm sóc và gắn bó cùng con. Việc hiểu rõ và giải thích về sản dịch và sự co hồi tử cung sau sinh không chỉ giúp mẹ yên tâm hơn mà còn tạo điều kiện nhận biết kịp thời các triệu chứng bất thường để có hướng xử lý sớm.
Trên tất cả, sự bình tĩnh, hiểu biết và lắng nghe chỉ dẫn từ các chuyên gia y tế như Bs Bích Trang BMT sẽ giúp sản phụ vượt qua giai đoạn này một cách an toàn, nhẹ nhàng. Hãy luôn lắng nghe cơ thể và nếu cần, đừng ngại hỏi ý kiến đội ngũ y tế để có một kỳ hậu sản khỏe mạnh và trọn vẹn.