Sữa non của Mẹ là gì? Chia sẻ từ Bs Bích Trang BMT – Chuyên gia chăm sóc sức khỏe Mẹ và Bé

Trong hành trình mang thai và làm mẹ, không ít phụ nữ từng nghe đến khái niệm “sữa non” – một nguồn dinh dưỡng quý giá xuất hiện ngay sau khi bé chào đời. Vậy Sữa non của Mẹ là gì? Và tại sao nó được xem là “vàng lỏng” dành cho trẻ sơ sinh? Bài viết dưới đây tổng hợp những chia sẻ chi tiết từ bác sĩ Bích Trang BMT – chuyên gia chăm sóc sức khỏe Mẹ và Bé, cùng những thông tin chuyên môn đã được nghiên cứu và ghi nhận.

Tổng quan về sữa non
Sữa non còn được gọi là “colostrum” hoặc “liquid gold”. Đây là dòng sữa đầu tiên do tuyến vú của mẹ tiết ra sau khi sinh, thường xuất hiện và kéo dài từ 2 đến 4 ngày đầu đời của trẻ. Sữa non có đặc điểm khá đặc dính, màu vàng hoặc màu kem, chứa nhiều kháng thể cũng như dưỡng chất thiết yếu cho quá trình phát triển ban đầu của bé. Volume của sữa non thường không nhiều, nhưng bù lại, nó có hàm lượng dinh dưỡng đậm đặc, rất phù hợp với dạ dày còn non nớt của trẻ sơ sinh.

Đặc điểm màu sắc và tính chất
Theo quan sát, sữa non có màu sắc thiên về tông vàng nhạt, đậm hơn khi so với sữa mẹ giai đoạn sau. Kết cấu của sữa non đặc, dính hơn, nhưng hàm lượng chất béo thường thấp, giúp bé dễ tiêu hóa. Bs Bích Trang BMT đặc biệt nhấn mạnh rằng chính độ sệt và màu sắc đặc trưng này là dấu hiệu nhận biết rõ ràng cho các bà mẹ về sự xuất hiện của sữa non trong những ngày đầu sau khi sinh.

Thành phần dinh dưỡng
Nhiều nghiên cứu khoa học đã chỉ ra sữa non rất giàu protein, bao gồm cả các loại globulin miễn dịch có tính kháng khuẩn và kháng virus. Trong đó, phải kể đến immunoglobulin A (IgA) – một kháng thể bảo vệ đường ruột của trẻ, góp phần ngăn ngừa vi khuẩn xâm nhập vào máu. Ngoài ra, sữa non còn chứa vitamin tan trong chất béo (A, D, E, K), kẽm và các khoáng chất quan trọng hỗ trợ khởi đầu cho sức khỏe của trẻ sơ sinh.

Thời điểm hình thành sữa non
Tuy sữa non có mặt rõ nhất sau khi bé chào đời, nhưng trên thực tế, sữa non bắt đầu được hình thành từ cuối thai kỳ, có thể từ tháng thứ 7 của thai nghén. Có nhiều phụ nữ nhận thấy đầu ti bắt đầu tiết ra dịch trắng hoặc hơi vàng, cảm giác ngực căng tức, đôi khi hơi ngứa ngáy. Đây là những dấu hiệu sớm cho thấy cơ thể đã bắt đầu chuẩn bị sẵn “liquid gold” để chờ đón bé yêu.

Vai trò và tác dụng của sữa non với trẻ
1. Cung cấp miễn dịch và bảo vệ quan trọng
Sữa non đóng vai trò tương tự lớp áo giáp miễn dịch cho trẻ nhờ hàm lượng kháng thể cao, đặc biệt là IgA. Những kháng thể này tạo lớp màng bảo vệ niêm mạc ruột non, hạn chế sự xâm nhập của vi khuẩn và virus gây bệnh từ môi trường bên ngoài. Chính vì thế, nhiều chuyên gia ví von sữa non là “mũi tiêm vắc-xin tự nhiên” đầu tiên cho trẻ nhỏ.

2. Hỗ trợ dinh dưỡng cho sự phát triển ban đầu
Ngoài protein và kháng thể, sữa non còn mang đến các vitamin, khoáng chất cần thiết và yếu tố tăng trưởng, giúp bé phát triển cân đối cả về thể chất lẫn hỗ trợ hoạt động của các cơ quan nội tạng. Đây cũng là lý do tại sao trẻ cần được bú sữa non càng sớm càng tốt sau khi sinh.

3. Thiết lập hệ vi sinh đường ruột và hỗ trợ tiêu hóa
Sữa non có hàm lượng chất béo thấp, giàu carbohydrate và protein nên rất dễ hấp thụ cho hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện của bé. Đồng thời, sữa non kích thích hình thành các hệ vi sinh có lợi, giúp đường ruột hoạt động trơn tru, giảm thiểu nguy cơ nhiễm khuẩn ruột và tiêu chảy.

4. Tác dụng nhuận tràng tự nhiên
Một lợi ích đáng kể khác là sữa non có khả năng hoạt động như một chất nhuận tràng tự nhiên, giúp đẩy phân su (meconium) ra khỏi cơ thể bé nhanh hơn, từ đó hạn chế nguy cơ gây vàng da sơ sinh do ứ đọng bilirubin.

5. Ổn định các chức năng cơ bản
Sữa non giúp ổn định nồng độ đường huyết, điều chỉnh thân nhiệt cho bé, hỗ trợ hệ hô hấp và hệ tuần hoàn hoạt động nhịp nhàng. Với trẻ sinh non, sữa non còn chứa các yếu tố tăng trưởng đặc biệt, giúp đẩy nhanh quá trình phát triển, nâng cao sức đề kháng và giảm nguy cơ gặp các biến chứng sức khỏe.
Những lợi ích cho mẹ trong quá trình cho bé bú sữa non
Theo khuyến cáo từ các chuyên gia, ngay sau khi sinh, việc cho con bú sớm không chỉ quan trọng cho bé, mà còn mang lợi ích cho mẹ. Bú sữa non giúp kích thích tuyến vú, đẩy nhanh quá trình tiết sữa trưởng thành. Bên cạnh đó, động tác bú mút của trẻ hỗ trợ tử cung co bóp tốt hơn, giảm chảy máu hậu sản và hạn chế các viêm nhiễm hậu sinh. Mẹ cũng có cơ hội gắn kết tình cảm với bé, tạo nên sự kết nối tinh thần vững chắc cho chặng đường nuôi dưỡng con sau này.

Chia sẻ chuyên sâu từ Bs Bích Trang BMT
Bs Bích Trang BMT – chuyên gia chăm sóc sức khỏe Mẹ và Bé – luôn khẳng định tầm quan trọng của sữa non trong việc tạo nền tảng miễn dịch cho trẻ. Theo bác sĩ, khi mẹ cho con bú sớm, bé sẽ kịp thời hấp thu được lượng sữa non dồi dào kháng thể, từ đó hạn chế nguy cơ nhiễm trùng, rối loạn tiêu hóa hay các vấn đề như vàng da kéo dài. Bác sĩ cũng nhấn mạnh rằng việc tận dụng tối đa nguồn sữa non trong những ngày đầu đời của bé chính là bước khởi đầu “vàng” cho hành trình làm mẹ.

Sữa non – Tấm lá chắn cho bé trước môi trường
Trong điều kiện môi trường hiện đại, trẻ sơ sinh đối mặt với nhiều tác nhân gây bệnh tiềm ẩn như vi khuẩn, virus, khói bụi. Bởi vậy, việc tăng cường sức đề kháng bẩm sinh có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Sữa non, giàu các yếu tố miễn dịch tự nhiên, ngăn chặn vi khuẩn bám dính thành ruột, từ đó hạn chế nguy cơ tiêu chảy và nhiễm trùng. Khi bé bú sữa non đủ, nhiều công trình nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ mắc các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp, nhiễm trùng huyết sơ sinh giảm không ít, giúp bé khởi đầu cuộc sống an toàn và tự tin hơn.

Lưu ý khi mẹ cho bé bú sữa non

• Cho bé bú sớm và thường xuyên: Ngay khi có thể (thường là trong vòng 1 giờ đầu tiên sau sinh), mẹ nên cho bé tiếp xúc với ngực và tập cho bé bú. Hành động này giúp bé tận dụng được toàn bộ lượng sữa non mà cơ thể mẹ tiết ra.
• Kỹ thuật bú đúng: Bé phải ngậm khớp đúng cách để hút được sữa non hiệu quả. Khi cần, mẹ có thể nhờ sự hướng dẫn từ các chuyên viên tư vấn sữa mẹ hoặc bác sĩ.
• Đừng lo lắng về số lượng: Có không ít mẹ tỏ ra lo lắng vì nhận thấy sữa non rất ít. Tuy nhiên, vì dạ dày trẻ sơ sinh còn nhỏ xíu, lượng sữa ít này lại vô cùng phù hợp. Chất lượng giàu kháng thể và dinh dưỡng chính là “chìa khóa” quan trọng.
• Tâm lý thoải mái, nghỉ ngơi đầy đủ: Tinh thần và sức khỏe của mẹ ảnh hưởng lớn đến cơ chế tiết sữa. Mẹ cần ăn uống cân đối, chọn thực phẩm lành mạnh, giữ tâm trạng thư giãn để đảm bảo tuyến vú hoạt động tối ưu.

Mối liên hệ giữa sữa non và sức khỏe lâu dài
Không chỉ dừng lại ở giai đoạn sơ sinh, những trẻ được cung cấp đầy đủ sữa non trong những ngày đầu đời còn có xu hướng phát triển tốt hơn về lâu dài. Nhiều công trình nghiên cứu tiết lộ rằng tỷ lệ trẻ bú sữa non đúng thời điểm có sức đề kháng ổn định, ít mắc các bệnh về đường hô hấp, tiêu hóa và thậm chí cải thiện một phần chỉ số liên quan đến cân nặng, chiều cao. Đó là lý do tại sao Sữa non của Mẹ là gì? lại trở thành thắc mắc nổi bật, được nhiều người mẹ hiện đại quan tâm, và chính là chìa khóa giải đáp khi muốn chất lượng sức khỏe cao cho trẻ.

Câu trả lời cho câu hỏi: “Sữa non của Mẹ là gì?” không chỉ dừng ở khía cạnh dinh dưỡng, mà còn là sự kết hợp phức hợp của các yếu tố miễn dịch, các hormone và enzym thiết yếu. Sự tương tác hài hòa đó thiết lập nền móng cho hệ thống miễn dịch khởi sắc và sự phát triển bền vững của bé về sau. Bản thân sữa non giống như “chiếc cầu nối” tuyệt vời giữa môi trường an toàn trong bụng mẹ và thế giới bên ngoài còn nhiều bỡ ngỡ.

Khắc phục những trở ngại khi cho bé bú sữa non
Một số trường hợp mẹ bị tắc tia sữa, hoặc do cơ địa, stress sau sinh, thậm chí sinh mổ, có thể khiến việc cho con bú sữa non gặp khó khăn. Để khắc phục, mẹ nên:

• Nhờ sự hỗ trợ từ đội ngũ y tế: Bác sĩ và điều dưỡng tại cơ sở y tế thường có kinh nghiệm hướng dẫn mẹ cách massage ngực, tư thế cho bé bú đúng.
• Sử dụng máy hút sữa, massage nhẹ nhàng: Đây là biện pháp kích thích tuyến vú. Khi sữa được hút liên tục, cơ thể mẹ nhận tín hiệu để sản xuất ra sữa mới, giúp duy trì cả sữa non trong những ngày đầu.
• Giữ vững tâm lý: Hạn chế lo lắng, stress để ổn định hormone và tiến trình tiết sữa. Nghỉ ngơi, ăn đủ chất cũng là điều kiện then chốt.

Đối với nhiều người, việc đảm bảo con nhận được đầy đủ sữa non là yếu tố quyết định để bé có khởi đầu mạnh khỏe. Nếu trong bất kỳ trường hợp đặc biệt nào (mẹ không đủ sữa, sinh non hoặc lý do y khoa khác), mẹ nên nhanh chóng tham khảo ý kiến của bác sĩ để có phương án thay thế hoặc hỗ trợ kịp thời.

Kết luận
Sữa non của Mẹ, hay còn gọi là colostrum hoặc “liquid gold”, là món quà quý giá không thể thay thế trong những ngày đầu đời của trẻ. Đây là nguồn dinh dưỡng đậm đặc giàu kháng thể, giúp trẻ sơ sinh bước vào cuộc sống một cách khỏe mạnh, ít nguy cơ nhiễm bệnh và dễ dàng thiết lập nền tảng phát triển bền vững. Như Bs Bích Trang BMT đã chỉ ra, sữa non không chỉ cung cấp “mũi tiêm miễn dịch” tự nhiên cho bé, mà còn hỗ trợ quá trình hồi phục của mẹ sau sinh. Từ những giá trị dinh dưỡng, miễn dịch cho đến lợi ích về mặt tâm lý, sữa non đóng vai trò vô cùng quan trọng cho cả mẹ và bé.
Vì vậy, ngay khi em bé chào đời, hãy tận dụng giai đoạn sữa non vàng ngọc này. Đừng ngần ngại đặt ra câu hỏi “Sữa non của Mẹ là gì?” và tìm hiểu thật kĩ để thấy được ý nghĩa to lớn của nó với sức khỏe trẻ sơ sinh. Chỉ cần mẹ chủ động và nắm vững kiến thức, con sẽ được tiếp cận những giọt sữa non dồi dào dưỡng chất, khởi đầu cho hành trình khôn lớn, khỏe mạnh và hạnh phúc.